🇧🇪 Brussel · Wallonië · Vlaanderen 🛡️ Gids

Bankfraude en phishing: wat te doen binnen het uur

Een sms van „je bank”, een telefoontje van een „medewerker” die je naam kent, een bericht van een naaste die „van nummer veranderd is”. Als het geld weg is, telt elke minuut — en één onderscheid beslist of je terugbetaald wordt. Hier is het, met de stappen op volgorde.

Een hand houdt een smartphone vast met een wazige melding, naast een bankkaart op een bureau, 's avonds.
Een melding, een link, een code: vaak is dat alles wat een oplichter nodig heeft.

Het eerste uur, op volgorde

Begin niet met uitzoeken wat er gebeurd is. Begin met de toegang tot je geld af te sluiten, en documenteer daarna.

📞
1. Blokkeer je kaarten: Card Stop Bel Card Stop op 078 170 170, dag en nacht, of blokkeer de kaart in de app van je bank. Noteer het uur en het dossiernummer dat je krijgt: vanaf dat moment zijn de volgende verrichtingen niet meer voor jouw rekening.
🏦
2. Bel je bank Via het officiële nummer op de achterkant van je kaart of op haar website — nooit dat uit een sms of een ontvangen oproep. Laat de onlinetoegang blokkeren, de geregistreerde toestellen intrekken, en vraag om een terugroeping van de vertrokken overschrijvingen te proberen: bij een instantoverschrijving is dat vaak de enige kans.
🔐
3. Sluit de toegang af Heb je op vraag van een onbekende een app geïnstalleerd (overname op afstand), verwijder ze dan en koppel het toestel los van het internet. Wijzig de wachtwoorden van je bank, je mailbox en je itsme-account vanaf een ander toestel.
👮
4. Dien klacht in Bij de politie, met de feiten op volgorde, met schermafbeeldingen, oproepende nummers, links en referenties van overschrijvingen. Het proces-verbaal is het stuk dat je bank je zal vragen.
📨
5. Meld het bericht Stuur de frauduleuze mail of sms door naar verdacht@safeonweb.be, de dienst van het Centrum voor Cybersecurity België. Dat haalt je geld niet terug, maar laat de link blokkeren voor hij iemand anders in de val lokt.
⏱️

Zolang je het verlies of de diefstal niet gemeld hebt, kunnen frauduleuze verrichtingen deels voor jouw rekening blijven. Na de melding zijn ze dat niet meer, behalve bij fraude van jouw kant. Vandaar de volgorde: eerst blokkeren, dan begrijpen.

Terugbetaald of niet: het beslissende onderscheid

Het Belgische recht op betaaldiensten trekt een duidelijke lijn, en die weegt veel zwaarder dan het verloren bedrag:

✅
Een verrichting die je niet hebt toegestaan Je kaart werd gebruikt, of iemand keurde een betaling goed in jouw plaats. De bank moet je onverwijld terugbetalen, uiterlijk aan het einde van de werkdag na je melding — op een kleine wettelijke franchise na voor wat aan de blokkering voorafging. Ze kan enkel weigeren door fraude van jouw kant of een grove nalatigheid te bewijzen.
⚠️
Een overschrijving die je zelf hebt goedgekeurd Een oplichter heeft je overtuigd de overschrijving te doen: valse bankmedewerker, valse naaste, valse belegging. Voor de bank is de verrichting toegestaan — jij hebt ze opgestart en bevestigd. Ze is dan in principe niet verplicht je terug te betalen, ook al werd je misleid.

Daartussen ligt de meest betwiste zone: je hebt codes van je kaart of je kaartlezer doorgegeven, of in itsme een verrichting bevestigd die je als iets anders werd voorgesteld. De banken roepen dan grove nalatigheid in; maar zij moeten die bewijzen, en de registratie van de verrichting door hun systeem volstaat op zich niet om ze aan te tonen. Elk geval wordt op zijn omstandigheden beoordeeld: een zeer overtuigende val is niet hetzelfde als een duidelijke onvoorzichtigheid.

✍️

Beschrijf in je verklaring aan de bank en de politie precies wat men je zei en wat men je liet doen, op volgorde, met de schermafbeeldingen. Schrijf niet „ik heb een overschrijving gedaan” als men je „een annulering liet bevestigen”: net wat de oplichter je deed geloven, doet het dossier kantelen.

De meest voorkomende scenario's

📱
De valse sms of mail van de bank Een link naar een perfecte kopie van de site van je bank, die je aanmelding vraagt en daarna „een bevestiging”. De link is het wapen: een bank stuurt je nooit een link om je aan te melden.
☎️
De valse bankmedewerker Hij belt, soms met het echte nummer van je bank in beeld, kent je naam en je IBAN, en meldt fraude op je rekening. Om die te „blokkeren” laat hij je verrichtingen bevestigen of je geld overschrijven naar een „veilige rekening”. Een veilige rekening bestaat niet.
💬
De naaste met een nieuw nummer „Mama, ik ben mijn telefoon kwijt, dit is mijn nieuwe nummer” — en dan een dringende factuur. Bel je naaste op zijn gewone nummer voor je ook maar iets betaalt.
📦
De valse koper op een zoekertjessite Hij wil je betalen via een link voor „veilige betaling” of levering die je kaartgegevens vraagt. Om geld te ontvangen hoef je nooit de codes van je kaart te geven.
📈
De valse belegging Een hoog en gegarandeerd rendement, vaak een crypto- of tradingplatform dat door een bekend gezicht op sociale media wordt aangeprezen. Controleer altijd de naam van de firma op de waarschuwingslijsten van de FSMA voor je één euro stuurt — en herlees onze gids om te starten met ETF's: een echte belegging is nooit gegarandeerd.

Als de bank weigert

Een weigering is niet het einde van het dossier. Vraag ze schriftelijk, met motivering: de bank moet uitleggen waarin je grove nalatigheid zou bestaan. Dien eerst een klacht in bij de klachtendienst van de bank zelf.

Ben je niet tevreden met het antwoord, dan onderzoekt Ombudsfin, de ombudsdienst van de financiële sector, gratis de geschillen tussen klanten en banken. Zijn advies is niet bindend, maar banken volgen het vaak, en het steunt op de precieze omstandigheden van de val. In laatste instantie blijft de gerechtelijke weg open.

Kijk ook je verzekeringen na: sommige familiale, woning- of kredietkaartverzekeringen dekken onlinefraude of identiteitsdiefstal. Dat is weinig bekend, en wordt bijna nooit opgeëist.

De oplichting vooraf herkennen

Bijna elke geslaagde fraude steunt op dezelfde drie hefbomen: dringendheid, het gezag van een gesprekspartner die officieel lijkt, en geheimhouding — „leg niet in”, „zeg niets aan het loket”. Komen de drie samen, dan is het tijd om te stoppen.

🚫
Je bank zal je nooit vragen Je geheime codes, de codes van je kaartlezer, een verrichting in itsme te bevestigen om iets te „annuleren”, een app voor hulp op afstand te installeren, of je geld naar een „veilige rekening” te verplaatsen.
👀
Lees het bevestigingsscherm itsme en de bankapps tonen wat je bevestigt: een bedrag, een begunstigde, een aanmelding. Komt wat je ziet niet overeen met wat je denkt te doen, weiger dan.
🔎
Gebruik de verificatie van de begunstigde Sinds oktober 2025 controleren de banken in de eurozone vóór een overschrijving of de naam van de begunstigde overeenstemt met het IBAN. Een waarschuwing „naam komt niet overeen” is geen technisch detail: het is vaak het laatste signaal voor de oplichting.
⏸️
Leg in en bel terug Bij een verontrustend telefoontje: leg in en bel je bank zelf terug op haar officiële nummer. Een echte medewerker zal het je nooit kwalijk nemen.

Wat we niet becijferen

Het bedrag van de wettelijke franchise die voor de blokkering voor jouw rekening kan blijven, en de maximale termijnen om een verrichting te betwisten: die waarden zijn niet uitgeplozen in onze bronnen, en we publiceren ze niet. Het mechanisme staat hierboven, en het is constant: snel melden beperkt wat voor jouw rekening blijft, en grove nalatigheid moet door de bank bewezen worden.

Bij een groot verlies kan een advocaat of een consumentenorganisatie je helpen om het dossier op te bouwen. En praat erover: slachtoffers zwijgen vaak uit schaamte, terwijl oplichters iedereen viseren, op elke leeftijd.

🚨

Je bank belt je nooit om je geld te laten verplaatsen. Doet iemand dat toch, dan is het de oplichter — welk nummer er ook in beeld staat.

Verder lezen